"O ELN ten unha proposta de paz para Colómbia que Uribe non quer escoitar"
Hernando Calvo Ospina

Hernando Calvo Ospina: Señor Ramiro Vargas, o presidente Uribe Vélez dixo que vostés se retiraron dos diálogos que levaban en La Habana por presións das FARC. Canto de certo existe en iso?

Ramiro Vargas: É un grande mentira.É o recurso utilizado para confundir á opinión e agachar a verdade.O Exército de Liberación Nacional, ELN, e as Forzas Armadas Revolucionárias de Colómbia, FARC, son duas organizacións históricas que teñen elementos en comun que as achega na forma de ver e sentir os grandes problemas do país, coincidindo na análise de muitos xeitos, asi como en algunhas saídas aos mesmos.En outros terreos, mantemos distáncias. Cada organización ten a sua estratéxia e tácticas para cada momento e situación.Outra cousa é que no camiño, sobre o mesmo terreno e fronte á agresividade do inimigo, respondamos coordenando tarefas nos espazos compartidos.

Pero non é só coas FARC. Cadramos con outras organizacións políticas e sociais en vários xeitos.Sempre temos en conta como pensan elas, ao momento de tomar decisións que trascenden ao país, para que non se reduza senón que se amplíe e fortaleza os acordos que temos.Por conseguinte é unha infámia a afirmación que o ELN recebe ordes de outra organización. Non recebe ordes de ninguén, mas que da sua própria dirección e actúa en función do avante na procura dos intereses mais xerais e o benestar das maiorias do país.

O dito por Uribe é o recurso con que pretende agachar a verdade sobre o fracaso das "conversacións exploratórias" e as causas que o precipitaron.É a sua resposta á nosa determinación de suspender as conversacións con este governo.

HCO. Entón ,Cal é a sua versión sobre ese rompemento dos diálogos, ou o chamado "achegamento", co governo?

RV.Retiramo-nos cando vimos que en vez de xerar condicións favoráveis para a paz e a reconciliación, estaba empecinado en acelerar a montaxe da estrutura e desenvolver un proxecto de ultradereita antidemocrático, neoliberal e policial nefasto para o país; cando descobrimos o troco das regras de xogo e a eliminación do estatus político, co único fin de pór en igualdade de condicións á insurgencia rebelde, cos paramilitares criminais e mercenários.

Retiramo-nos cando puxo en evidéncia que os seus esforzos estaban dirixidos a preparar e financiar a guerra, a acondicionar a normatividade e a xustiza do país ao rexime autoritario que ten previsto; a recortar os escasos direitos cidadáns; a fortalecer a estrutura de guerra suxa vixente; a recortar os direitos laborais, o rexime de pensións e descarregar o incremento tributário sobre as persoas de menos recursos.Cando vimos que o seu discurso de paz é un gancho e pretexto para xustificar a guerra; e esta para fundamentar a implantación do proxecto ultradereitista que apoia o estabelecemento e aos sectores guerreristas do país.

Neste contexto e con tan nefastos propósitos, a paz instrumentaliza-se, desnaturalizan-se os ideais e refunden-se as esperanzas. Nesas condicións resulta mais que inxénuo apostar e esperar resultados medidos na paz real e con xustiza social, que é o soño dos Colombianos.

HCO.O presidente Uribe Vélez dixo que as suas propostas para adiantar un diálogo son moi "ideolóxicas", e que o governo necesita propostas concretas. Que é, realmente, o que vostés plantexan ao governo para adiantar no diálogo?

RV.O ELN é claro e transparente.Desde que se dispuxo aos diálogos de paz e contemplou a posibilidade dunha saída política, entrou afirmando a conceizón que ten sobre o conflito interno e as propostas como saídas.E nelas mantemo-nos.

É un recurso legalista descalificar como ideoloxicista a postura do ELN. A visión que o ELN ten sobre o conflito, as propostas que propugna polas transformazóns que o país necesita na orde política, económica e social, non se poden enmarcar en "ideoloxicismos".Menos ainda cando nestas propostas se inclúe sempre a exixéncia imperiosa de vincallar a sociedade ao proceso de paz, para que xogue o seu papel protagónico e por esta via se converta a paz en propósito nacional.Isto é unha postura sólida e non abstractos "ideoloxicismos".

O ELN dixo en mais dunha ocasión que ten vontade para a buscar unha saída política ao conflito; isto é real e non unha argúcia publicitária.Pero esta afirmación non se pode interpretar como arrepentimento da loita e renuncia á defensa dos intereses das maiorias do país.O estabelecemento Colómbiano está-lle a xogar ao proxecto que lidera Uribe.Dentro de éste, a paz esta concebida como rendición e arrepentimento da guerrilla: para que nada mude e as maiorias vaian a pior.

Para que sexa posível e avance un proceso de paz, ten que replantexar-se a política para o país, pondo como prioritário o benestar dos Colombianos e a soberania nacional, nun proxecto de conteúdo democrático, social e de interese nacional.

Para Uribe, e esta oligarquia, a paz está en función dos seus intereses.Buscan reducir ao movimento insurxente. Aparentemente rexeitan a violéncia e fan alardes de paz, pero segue-se comprobando que a única linguaxe que poden entender é a da forza e que os cámbios que require Colómbia hai que impor-llos .

HCO. por que non fan eses diálogos ou achegamentos en território Colómbiano?

RV.Olle, o ELN tivo como táctica facer as primeiras exploracións nun território que sexa garantía de seguranza.O Governo cubano ofereceu garantias e proporcionado condicións para os diálogos, co cual estamos moi satisfeitos e consideramo-lo positivo.

As conversacións nun proceso de paz real, terian-se que realizar en território Colómbiano.Isto é o que temos definido.

HCO.O presidente Uribe Vélez pediu ao "Grupo de Paises Amigos" (Francia, Cuba, Suíza, Noruega e España), que serven de mediadores co ELN, de interceder ante Vostés para que retomen os diálogos. Isto non os pon contra a parede ante a opinión nacional e internacional se vostés non o aceitan?

RV.O ELN contemplou na sua táctica nos diálogos de paz a participación internacional como acompañamento, baixo a figura de facilitación. Distanciamo-nos das mediacións ou outras figuras que nos convertan en obxecto de presións indebidas ou que sexan outros os que decidan polo ELN, isto é inaceitável.

Dentro desa visión foi posíbel chegar ao acordo co governo de Pastrana, para convidar e conformar o Grupo de Países Amigos do proceso de paz co ELN.Estes cumpleron un papel importante na fase inicial das conversacións con ese governo.O grupo existe, outra cousa é que estivese inactivo por cámbios na política da Unión Europea cara Colómbia. E porque Uribe veu-nos recoñecer agora, pois sempre os tivo arredados.

O ELN sempre estivo disposto a escoitar e discutir ideias e propostas.Isto fixemo-lo con estes paises, dentro do seu papel de facilitadores do proceso.

HCO.Xa se tentaron vários diálogos entre o ELN e os governos Colombianos, para non falar dos realizados coas FARC, pero ,cara onde queren ir chegar con eles?Se cadra ao que conduciron os diálogos do M-19, ou sexa, a que a dirixéncia lograse postos burocráticos, criasen algunhas Ongs ou lles desen táxis, pero que nada mudase para o povo Colómbiano no social, político e económico?OU como no caso da case totalidade de membros desmobilizados do EPL que se integraron nos grupos paramilitares e/ou forzas de seguranza?Que pode esperar o povo Colómbiano dun diálogo entre o governo e o ELN?

RV.O governo segue pensando en modelos de negociación como os que antecederon en Colómbia e no modelo centroamericano.O ELN descarta eses modelos que non se axustan ás realidades e ás esperanzas de transformazóns que requere o país e polas cais xerazóns inteiras luitaron.

A política de paz do ELN pon no centro o país e a solución aos grandes problemas que teñen a este ao borde do precipício, e as maiorias na indixéncia.Enganan-se quen pensan que con unha presenza parlamentária, uns táxis, bolsas, casas, e unhas cantas mesadas mercan o arrepentimento á loita e a renúncia, ao compromiso co povo.Esta postura é mui sólida no ELN.

E mas agora cando o modelo neoliberal está a acelerar o drama das masas desposeídas, a corrupción do estabelecemento e a rapacidade das transnacionais están a acabar cos recursos e riqueza nacionais.E cando o 90% dos colombianos han traballar para que o outro 10 % acumule riqueza; mentres 33 millóns viven na pobreza e de estes, 13 na miséria absoluta.

O Estado e a sua oligarquia se dereitizan-se cada dia mas, seguindo as pegadas de vellos reximes fascistas que conduciron á humanidade á hecatombe.O pouquiño que fica de democrácia, de estado de benestar e respeito polos direitos humanos, vai en camiño de se extinguir nas lapas do totalitarismo uribista.

HCO.Voltarian a dialogar co governo a pesar de que vostés, as FARC e unha parte da comunidade nacional e internacional sinalan-no como pro- fascistas e pro-paramilitar?

RV.O ELN actuará en sintonia co interese das maiorias nacionais, e dentro das condicións que fagan viáveis os cámbios necesários para que os colombianos desfrutemos dunha paz estável, duradeira e con xustiza social.E este requerimento, este propósito, vai en camiño oposto da estratéxia de guerra do proxecto político que Uribe está a implantar.Asi as cousas, é un imposível tentar un diálogo.

HCO.O presidente Uribe Vélez repetiu nos últimos dias que o governo ofereceu todas as facilidades para que se inicien os diálogos co ELN.Di, ademais, que existen moitas coincidéncias con vostés como para chegar a un diálogo.

RV.Uribe trata de confundir á opinión e sinalar ao ELN como intransixente e inconsistente nos seus planteamentos.Pero unha cousa son certas facilidades loxísticas oferecidas, e outras as condicións políticas. Das primeiras o ELN non se ocupou porque non era necesário na fase de "conversacións exploratórias".

Facemos énfase nas condicións políticas para desenvolver e avanzar nun proceso de paz real.E aqui si somos enfáticos en que estas non existen, e que polo contrário, o governo está agravando-as.Que a política uribista o que está a facer é expander o conflito coa profundizazón das insatisfazóns políticas, económicas e sociais.

A proposta que Uribe ten para o ELN está deseñada para unha organización que anda nun proceso de desmobilización, arrepentimento e renúncia aos seus compromisos co povo. As facilidades oferecidas corresponden a este tipo de situación, que non é nen encaixa co ELN.

O ELN ten a sua proposta de paz para o país, para que se produzan cámbios e solucións aos grandes problemas que nos afectan a todos.Aí está a grande diferéncia que se trata de agachar e desfigurar.Non entendemos onde é que están as coincidénciaas entre o governo e o ELN.

HCO.Que pensan Vostés dos diálogos do governo cos paramilitares?

RV.É un diálogo entre os mesmos: "eu con eu".Os paramilitares son un instrumento do Estado na estratéxia contrainsurxente de seguranza nacional, deseñada polos gringos e acollida polos governos colombianos.

Eles son os mesmos.Sempre estiveron en conversacións, coordinando planos, axustando estratéxias e realizando operacións criminais contra a povoazón civil.Agora publicitan as conversacións como parte da comédia na que se pretende lavar a imaxe de alguns chefes criminais paramilitares.Comédia para relevar a outros chefes que xa cumplieron o ciclo, ou que son incómodos ao estabelecemento.Vai-se dar un perdón e van esquecer para que eses chefes vaian desfrutar as imensas fortunas persoais que acumularon como narcotraficantes e saqueadores dos bens das suas vítimas.

De outra parte, e mui importante, é que eses diálogos son o veículo para legalizar a unha boa cantidade de paramilitares e converté-los, "reinsertados" na sociedade, como "soldados campesiños". E, deixarán por fora dos tais diálogos aos que necesiten para continuar executando a guerra suxa, sen que se comprometa a forza pública.

É todo un "show", onde se pretende mostrar con estes "monodiálogos" o éxito que non ten a política de paz contrainsurxente de Uribe.

HCO.Segundo Vostés, ,cara onde aponta a estratéxia do presidente Uribe Vélez, e como a ven no contexto latinomaericano?

RV.A crise do neoliberalismo na nosa América é tan profunda, que produciu colapsos económicos e sociais en cada un dos nosos paises: é o caso de Ecuador, Brasil, Bolívia, Arxentina, Uruguai. De feito en Colómbia tamén se senten pasos grandes da crise, con todos os reaxustes que se veñen facendo.

Neste sentido, o governo de Uribe actúa con unha estratéxia unificada con Estado Unidos, como ponta de lanza para frear a crise en América Latina.Trata, entón, de impedir a toda costa que Colómbia se converta nun ponto de non retorno para esta crise no continente.É claro que os governos de Estados Unidos e Colómbia deseñaron un plano que busca bater , de maneira profunda, ao movimento insurgente colombiano para o dirixir a unha mesa de negociación axeonllado e claudicante.

HCO.Hai pouco as FARC proferiron un "governo alternativo" ,Cuál foi a reacción do ELN ante iso?Vostés aceitarian ser parte del?

RV.É unha proposta que os compañeiros lanzaron ao país.Como toda proposta hai que analisá-la con lente de futuro e realismo.

HCO.Non cre que o presidente Uribe Vélez trata de dividir ao movimento insurxente ao mostrar que o ELN é "bon", e as FARC unhas "intransixentes"?

RV.É un manexo perverso dirixido a ilexitimar e pechar espazos á insurxéncia en xeral.O estabelecemento apresenta a unhas guerrillas como "boas" e outras como "demos"; sobredimensiona a unhas e minimiza a outras.Desde entón, con ese manexo perverso busca confundir, tratando de prevenir e dividir á insurgencia.Pero isto é adicional.

A campaña está enfocada a contrapor a povoazón civil á insurgencia; a desnaturalizar as causas do conflito e reduci-lo á expresión armada; a xustificar o político contrainsurxente e de paso camuflar a sua responsabilidade na guerra suxa contra a povoazón.

HCO.Os achegamentos do ELN coas FARC ,só chegan até a unidade militar en certas zonas do país, ou poderia pensar-se que non está lonxana a reactivación da "Coordenadora Guerrilleira Simón Bolívar?"

RV.Para o ELN a unidade é un elemento fundamental na estratéxia de poder popular; e asi o ten estabelecido na sua própria estratéxia.Consecuentes con ela, os elenos mantemos unha actitud aberta e ampla para abordar procesos unitários de distinto nível entre revolucionários, sectores democráticos, progresistas e sectores sociais comprometidos co país.

Coas FARC hai acordos militares en algunhas rexións; seria conveniente adiantá-los con outros de maior nível e proxección.neste mesmo camiño, repensar a "Coordenadora Guerrilleira Simón Bolívar" seria un bon paso, considerando desde entón até onde as condicións e posibilidades a fan vixente.

HCO. Que os paramilitares tomasen durante un bon tempo territórios históricos e estratégicos do ELN, como son os do sul do departamento de Bolívar, non significa que foron moi golpeados? Non significa que existen divisións no interior que debilaron gravemente ao ELN?

RV.A intelixéncia militar e alguns politólogos cercanos a ésta ou que traballan para ela, teceron a versión e filtrado aos meios que o ELN está dividido e debilitado como efeito da división. De tanto repetir a mentira, acabaron eles mesmos crendo-a e entregando-a como insumo para os seus chefes, para o deseño de operacións militares contra a nosa forza, os que fracasaron por má información.As zonas históricas do ELN converteron-se en territórios de confrontación permanente coa irrupción das bandas de paramilitares que foron levados e apoiados polas forzas do Estado.

Moi eficaz si foron eses insumos para as operacións de guerra suxa contra a povoazón, que soma mis de mortos en masacres, asasinatos selectivos, desaparicións e centos de miles de campesiños deslocados. Non nos quitaron como alguns pensan. Carlos Castaño, o chefe paramilitar, non pudo realizar o soño de colgar a hamaca na Serrania de San Lucas. Pola contra, o ELN afianzou-se, fortalecendo e aumentando a lexitimidade coas comunidades, en meio da confrontación diária, como é o caso no Sul de Bolívar.

HCO.Señor Ramiro Vargas, unha última pergunta, pode-se dicer que o ELN está a medrar política e militarmente?

RV.En todo o transcurso do 2002 estivemos a resistir e confrontando a arremetida e planos contrainsurxentes en todas as áreas en que temos presenza. E podemos resaltar que seguimos nesas áreas a pesar da brutal arremetida militar e paramilitar.Nas nosos partes de guerra fala-se dos costos e baixas que tiveron que pagar estas bandas de asasinos, que seguen ensañándo-se contra a povoazón civil. Claro que seguimos medrando políticamente, chegando a novas áreas, xurdindo novas estruturas e medrando en homes e mulleres.

Neste ano imos continuar a restruturazón e reorganizazón do noso traballo de masas. Fomos aprendendo e gañando capacidade para enfrentar o ataque contrainsurxente, apoiada totalmente por Estados Unidos, e pouco a pouco imos levando o noso accionar á retaguarda inimiga: as cidades.

Hernando Calvo Ospina
Xornalista e escritor Colombiano, radicado en Francia.
La Habana, 14 de xaneiro do 2003

Fonte: